Preguntas Frecuentes

Son todos os tipos de discapacidade que ocorren no tempo cando te desenvolves. É dicir, antes dos 22 anos.

Algunhas desas discapacidades son:

-A propia discapacidade intelectual: Implica unha serie de limitacións nas habilidades que a persoa aprende para funcionar na súa vida diaria: aprender, comprender e comunicarse.
-Os trastornos do espectro de autismo (TEA): Caracterízanse por deficiencias persistentes na comunicación e na interacción social en diversos contextos, unidas a patróns restritivos e repetitivos de comportamento, intereses ou actividades.
-A parálise cerebral: Afecta a como che moves e á postura da persoa. Isto pode limitar a túa actividade. Esta discapacidade pode ir acompañada dunha discapacidade sensorial ou intelectual.

Todas estas circunstancias requiren de apoios similares aos que se ofrecen a persoas con discapacidade intelectual. Por iso, moitas das nosas entidades tamén ofrecen apoio a persoas con trastornos do espectro de autismo ou parálise cerebral, por exemplo.

Algunhas persoas con discapacidade poden ter dificultades para:
-Comunicarse.
-Moverse.
-Aprender.
-Coidarse.
-Vivir de forma independente,

Importante:
Algunhas persoas teñen unhas dificultades e outras teñen outras dificultades.

O certificado de discapacidade é un documento oficial que acredita a condición legal de persoa con discapacidade, á que se concede un grao de discapacidade concreto.

Este grao de discapacidade avalíase mediante un baremo estatal e valóranse as limitacións da persoa e factores sociais complementarios relativos como a contorna familiar, a situación laboral, educativa e cultural, que dificultan a súa inclusión social.

O grao de discapacidade expresarase en porcentaxe e a discapacidade recoñécese a partir dun grao do 33%.

O certificado de discapacidade é o que antigamente se coñecía como certificado de minusvalía.

A tarxeta de discapacidade substitúe ao certificado de discapacidade en formato papel, que só ten que presentarse cando o soliciten as Administracións públicas. Esta tarxeta pode utilizarse para calquera trámite administrativo e para acreditar que ten unha discapacidade recoñecida.

As persoas ás que se lle recoñece o grao de discapacidade poden acceder a beneficios, dereitos económicos e servizos de organismos públicos:

-Acceso ás medidas de fomento do emprego para persoas con discapacidade
-Adaptación do posto de traballo
-Adaptación de probas selectivas no acceso ao emprego público
-Xubilación anticipada
-Acceso á vivenda de protección pública
-Subvencións e/o axudas de carácter individual: tratamentos rehabilitadores, produtos de apoio, accesibilidade e adaptacións no fogar etc.
-Tratamentos rehabilitadores e de apoio
-Recursos e apoios educativos
-Pensión non contributiva (PNC) por invalidez
-Prestacións económicas e sociais para persoas con discapacidade: Asistencia Sanitaria e Prestación Farmacéutica e Subsidio de Movilidad e Compensación para Gastos de Transporte
-Prestacións familiares: Asignación económica por fillo ou menor con discapacidade acollido a cargo, ou maiores de 18 anos cun grao de discapacidade igual ou superior a 65%
-Ampliación do período de descanso por maternidade nos supostos de discapacidade do fillo ou menor acollido.
-Ingreso en Centros
-Beneficios fiscais: Necesidade de axuda de terceira persoas para desprazamento a lugar de traballo, mobilidade reducida, necesidade de vivenda adaptada etc.

O certificado de discapacidade e o recoñecemento da dependencia non son o mesmo.

O certificado de discapacidade indica que grao de discapacidade tes. O recoñecemento da dependencia
é un documento oficial que indica que unha persoa necesita apoio por unha enfermidade, pola súa idade ou pola discapacidade. A discapacidade recoñécese a partir dun grao do 33%.

Ten en conta que:
-Podes ter unha discapacidade pero non ser unha persoa dependente.
-Para a solicitude do recoñecemento da situación de dependencia non é necesario ter o certificado do grao de discapacidade, aínda que si é recomendable.
-O certificado do grao de discapacidade non dá acceso aos servizos e prestacións da Lei de Dependencia.

O certificado de discapacidade non che dá acceso aos mesmos apoio que o recoñecemento de dependencia.
Para que a unha persoa recoñézanlle a dependencia e teña dereito a recibir prestacións e apoios, debe ser valorada pola administración pública correspondente.

A persoa interesada ou, no seu caso, o seu representante legal ou guardador de feito debe solicitalo e presentar a documentación esixida nos Centros dos Servizos Sociais cualificados para emitilos. Nos Servizos Sociais do teu concello, comunidade autónoma ou no propio hospital poden informarvos. Nos centros base tamén.

A persoa interesada ou o seu representante legal poden solicitalo presentando a documentación necesaria
na sede electrónica da Xunta de Galicia (https://sede.xunta.gal) a través dun formulario normalizado (anexo I), ou presencialmente en calquera dos lugares e rexistros establecidos na normativa reguladora do procedemento administrativo común.

Para a tramitación deste procedemento as adminitracións competentes comproban automáticamente os datos incluídos nos seguintes documentos:

- DNI/NIE da persoa solicitante.

- DNI/NIE da persoa representante.

- Certificado de residencia da persoa solicitante.

- Certificado da renda da persoa solicitante (IRPF).

- Pensións e/ou prestacións sociais percibidas.

- Historia Social Única.

- Demandante de emprego, se é o caso.

- Historia Clínica do SERGAS (Presentar anexo II unicamente se se opón á consulta ou non dispón de Historia Clínica do Sergas).

O grao de discapacidade pódese revisar
dous anos despois da última resolución,
cando se produciu un cambio de situación
(agravamento ou melloría)
e acompáñese dos informes que acrediten o cambio.
Tamén se pode revisar o grao de discapacidade
se ten un prazo de validez determinado,
sempre que falten menos de tres meses do cumprimento.

As normativas que regulan a valoración do grao de discapacidade son:
-Real Decreto 888/2022, do 18 de outubro, polo que se establece o procedemento para o recoñecemento, declaración e cualificación do grao de discapacidade
-Orde SSI/1474/2014, do 28 de xullo, pola que se modifica a Orde do 2 de novembro de 2000, pola que se determina a composición, organización e funcións dos Equipos de Valoración e Orientación dependentes do Instituto de Maiores e Servizos Sociais e desenvólvese o procedemento de actuación para a valoración do grao de discapacidade dentro do ámbito da Administración Xeral da #Estar
-Orde TAS/646/2007, do 9 de marzo, pola que se modifica a Orde do 12 de xuño de 2001, sobre creación, composición e funcións da Comisión Estatal de Coordinación e Seguimento da Valoración do Grao de Minusvalía

A dependencia é o estado en que se atopan as persoas que por idade, enfermidade ou discapacidade, necesitan do apoio doutra persoa para realizar as actividades básicas da vida diaria como: asearse, vestirse, comer ou participar na comunidade.

En España hai unha lei que se chama “Promoción da Autonomía Persoal e Atención ás persoas en situación de dependencia” (Lei 39/2006, do 14 de decembro), que establece 3 niveis en función das necesidades de apoio (o grao 3 é o que máis necesidade de apoio ten).

Esta lei regula unha serie de axudas (económicas, servizos…) segundo o grao de dependencia.

Para que a unha persoa recoñézanlle a dependencia e teña dereito ás axudas, debe ser valorada pola administración pública correspondente.

O recoñecemento da situación de dependencia dá acceso aos seguintes servizos e prestacións.
- Servizos de prevención das situacións de dependencia.
- Servizos de promoción da autonomía persoal.
- Servizo de Teleasistencia.
- Servizo de axuda a domicilio.
- Servizo de centro de día e de noite.
- Servizo de atención residencial.
- Prestación económica vinculada ao servizo.
- Prestación económica para coidados na contorna familiar e apoio a coidadores non profesionais.
- Prestación económica de asistencia persoal.
É importante ter en conta que, en xeral, todos os servizos e prestacións son incompatibles entre si,
salvo no caso dos servizos de prevención e promoción da autonomía persoal, o servizo de teleasistencia
e os servizos de axuda a domicilio e atención diúrna

Si. Pode ser revisada:
• Cando existe unha melloría ou empeoramento da situación de dependencia.
• Cando se produce un erro de diagnóstico ou un erro na aplicación do
correspondente baremo.
• A administración pode revisar de oficio o grao. Por exemplo, aos 18 anos.

Para solicitar a valoración da situación de dependencia necesítase:
• Formulario de solicitude (obtense nos Servizos Sociais ou na web dos
Servizos Sociais da comunidade autónoma).
• DNI/NIE ou pasaporte da persoa solicitante.
• Certificado de empadroamento para acreditar a residencia.
• Informes médicos e sociais que acrediten a situación de dependencia.
• Declaración de ingresos e patrimonio (nalgunhas comunidades).
• Documento de representación legal, se aplica (por exemplo, en caso
de guardadores de feito e curadores).

A solicitude pódese realizar:
• De maneira presencial:
- Nos Servizos Sociais do concello onde vive a persoa.
- Na Consellería de Servizos Sociais ou dependencia equivalente da
comunidade autónoma.
- Nas oficinas de rexistro da administración autonómica.
• En liña (de maneira telemática):
- A través da sede electrónica da comunidade autónoma, se
se dispón de certificado dixital ou Cl@ve.
• Por correo postal:
- Enviando a documentación á consellería correspondente da
comunidade autónoma.

As entidades de apoio
á toma de decisións,
substitúen ás fundacións tutelares.

Son entidades sen ánimo de lucro
que prestan servizos de apoio
ás persoas con discapacidade,
preferentemente discapacidade intelectual
ou do desenvolvemento (PDID),
no exercicio da súa capacidade xurídica,
partindo da súa vontade, desexos e preferencias.
Proporcionar á persoa con discapacidade, apoio, protección e defensa dos seus dereitos e intereses, acolléndoa, escoitándoa, respectándoa e acompañándoa na súa traxectoria vital, para mellorar a súa calidade de vida e o fomento da súa autonomía e inclusión social.

As entidades de apoio
á toma de decisións,
substitúen ás fundacións tutelares.

Son entidades sen ánimo de lucro
que prestan servizos de apoio
ás persoas con discapacidade,
preferentemente discapacidade intelectual
ou do desenvolvemento (PDID),
no exercicio da súa capacidade xurídica,
partindo da súa vontade, desexos e preferencias.

Coñécense como entidades
de apoio á capacidade xurídica.
A capacidade xurídica
é a posibilidade que ten unha persoa
de ser dona dos seus dereitos e obrigacións
sen que ninguén tome decisións por ela.

Esta vontade maniféstase
mediante un poder ou acta notarial,
ou por unha resolución xudicial (sentenza),
segundo a normativa do momento.

Actualmente esta normativa é
a Lei 8/2021,
pola que se reforma
a lexislación civil e procesual
para o apoio ás persoas con discapacidade
no exercicio da súa capacidade xurídica.
Cando a persoa ou a familia solicita apoio para:
• Valorar e tomar algunhas decisións que afectan á vida da persoa.
• Exercer os seus dereitos e as súas obrigacións.
• Protexer e defender os seus dereitos e intereses.

A través do Programa de apoio a familias desenvolvemos actividades como:

- INFORMACIÓN E ORIENTACIÓN
Unha das tarefas máis difíciles que che podes atopar cando tes un familiar con discapacidade é a de recompilar toda a información relativa á mesma. En FADEMGA e en cada unha das nosas entidades federadas, hai servizos que poden informarche sobre os recursos que existen para o teu familiar con discapacidade e para outros membros da túa familia.

No caso da Federación, podes solicitarnos información por teléfono (981 51 96 50) a través desta páxina web (no apartado "Contacta"), ou solicitando unha entrevista co profesional responsable de Apoio a Familias (familias@fademga.org).

- APOIO EMOCIONAL
Algunhas familias poden necesitar apoio emocional para afrontar os cambios que están a vivir co seu familiar con discapacidade. Non todas as persoas están preparadas para asumir e entender o que a discapacidade conleva, nin teñen a enerxía que supón reorganizarse para atender todas as necesidades do seu familiar con discapacidade.

Desde FADEMGA Plena inclusión ofrecemos apoio a través de grupos formados por familiares que se reúnen periódicamente para intercambiar experiencias, axudarse mutuamente e fomentar as relacións entre familias, por exemplo, o noso grupo de irmás, irmáns e cuñad@s.
Se tes interese en participar ou en que alguén da túa familia participe nun deles, contáctanos en areasocial@fademga.org.

- FORMACIÓN A FAMILIARES
Acompañar ao teu familiar con discapacidade a longo do seu ciclo vital pode requerir formación e habilidades novas. Dende FADEMGA organizamos encontros, charlas e talleres dirixidos a familiares que poden resultarche de interese. A través das nosas redes sociais informámosche puntualmente de cada actividade!

- CONCILIACIÓN E RESPIRO FAMILIAR
Atender a un familiar con discapacidade pode conlevar unha gran cantidade de tempo e moita dispoñibilidade. Actualmente o ritmo de vida acelerouse e é habitual que xere cansazo e estrés. En FADEMGA contamos cun servizo de respiro familiar para facilitar a conciliación así como para ofrecer aos familiares coidadores un tempo que poden dedicar a sí mesmos. Se desexas máis información sobre este servizo, podes escribirnos a familias@fademga.org.

- ÁREA SOCIAL
Na Federación contamos cunha serie de programas de atención a persoas con discapacidade intelectual, cos que queremos chegar a todas as realidades. Podes coñecer estes programas a través desta web, entrando no apartado de "Proxectos / Apoio a persoas con discapacidade intelectual". Ente eles cabe destacar o programa de atención a mulleres, programa de exclusión social, de saúde mental, accesibilidade...

Existen centros e servizos de apoio para persoas con discapacidade intelectual maiores de 18 anos, con horario de día (diúrno), nos que se realizan actividades relacionadas coa ocupación, o desenvolvemento de habilidades e/ou a atención asistencial.
Os centros e servizos máis habituais son:
- Centros ocupacionais
Teñen como obxectivo desenvolver habilidades profesionais, persoais e sociais das persoas con discapacidade que teñen grandes barreiras para o acceso ao emprego.
Contan con áreas ocupacionais e de habilitación persoal e social, ademais dunha área específica de inserción laboral.

Centros de día:
Proporcionan apoios ás persoas con discapacidade intelectual con grandes necesidades de apoio para promover o máximo desenvolvemento das súas capacidades, previr a deterioración cognitiva e fomentar o envellecemento activo.

Tamén existen programas de Cidadanía Activa que promoven a autonomía persoal das persoas con discapacidade intelectual ou do desenvolvemento para manter e mellorar a súa calidade de vida, favorecendo a súa autodeterminación, participación, inclusión social e o exercicio dos seus dereitos.
Nestes programas adóitanse realizar diferentes actividades: grupos de autoxestores, encontros de persoas con discapacidade intetlectual, talleres de saúde e benestar, actividades de lecer e tempo libre...

Despois da educación obrigatoria, o voso fillo ou filla pode continuar formándose
para conseguir habilidades e competencias laborais.
Se non ten o título da ESO pode acceder a:
- Educación de persoas adultas.
- Programas formativos profesionais.
- Programas de orientación, formación e inserción laboral que realizan asociacións e entidades privadas.
- Cursos sobre temas variados para obter cualificacións e certificados profesionais de Nivel I que realizan distintas entidades e empresas.
Se ten o título da ESO pode acceder a:
- Programas formativos profesionais de Grao Medio.
Hai un 5% de prazas reservadas a alumnado con discapacidade en Bacharelato.
Tamén pode acceder a:
- Programas universitarios de formación para o emprego de mozos con discapacidade intelectual, do desenvolvemento e/o do espectro do autismo.
- Cursos de cualificación profesional que ofrecen distintas entidades e empresas (certificados de profesionalidade).

Dos 14 anos en diante é o médico de atención primaria (ou de familia) quen fai a valoración e se o cre axeitado,
deriva a algún ou varios dos seguintes servizos: Servizo de Saúde Mental Infanto Xuvenil e Servizo de Saúde Mental.
Os servizos de saúde mental están compostos por equipos multidisciplinares, con profesionais de diferentes áreas: medicina, psicoloxía, enfermería ou traballo social.
Se o neno, nena ou adolescente ten menos de 18 anos atenderanlle no Servizo de Saúde Mental Infanto Xuvenil e Neuroloxía
Se ten máis de 18 anos, atenderanlle no Servizo de Saúde Mental.

Estes servizos ofrecen atención especializada e integral ás persoas con problemas de saúde mental.

O sevizo de Neuroloxía: é a especialidade médica que estuda e trataa estrutura, función e desenvolvemento do sistema nervioso(central, periférico e autónomo) e muscular.
As causas máis frecuentes de consulta son: epilepsia,trastornos cognitivos, alteracións de conduta ou
sospeita de discapacidade.

A etapa infantil vai desde os 0 ata os 14 anos. Salvo que a derivación realícese desde o hospital no nacemento é o pediatra quen fai a valoración inicial e se o cre necesario, pode derivar ao teu fillo ou filla a algún ou varios
dos seguintes servizos:
- Neuropediatría
É a especialidade médica que estuda e trata os problemas do sistema nervioso durante o seu desenvolvemento:
a estrutura, función e desenvolvemento dos sistemas nerviosos centrais e neuromuscular.
As causas máis frecuentes de consulta son: epilepsia, problemas de aprendizaxe, alteracións de conduta,
dores de cabeza ou sospeita de discapacidade.

- Servizo de Atención temperá:
É un servizo destinado á prevención, a detección precoz, o diagnóstico e a atención das alteracións do desenvolvemento dos nenos e nenas entre 0 e 42 meses ou os maiores desta idade que non estean escolarizados.
O seu obxectivo é potenciar as capacidades para evitar ou minimizar a posible discapacidade,
promover o correcto desenvolvemento e fomentar a autonomía persoal.
Pode derivar a este servizo o pediatra de atención primaria,un médico especialista do Servizo Cántabro de Saúde, un profesional dos servizos sociais (p.e.: traballador social)
ou de servizos educativos (p.e.: orientador).

- Servizo de Saúde Mental Infanto Xuvenil:
Están compostos por equipos multidisciplinares, con profesionais de diferentes áreas: medicina, psicoloxía,
enfermería ou traballo social. Desenvolven actuacións ambulatorias (consultas) e hospitalarias (ingresos).
Atenden a nenos e adolescentes con dificultades ou problemas psíquicos
(p.e.: alteracións de comportamento graves)

As necesidades educativas especiais (NEE)
fan referencia ao conxunto de apoios e recursos adicionais
que algunhas persoas poden necesitar
para acceder á educación
en igualdade de condicións que o resto do alumnado.
En moitas ocasións as necesidades educativas especiais identifícanse cando o neno ou nena comeza a etapa escolar ou nos primeiros cursos.
Nos casos nos que o centro escolar detecte as NEE o centro ou o equipo de orientación poñerase en contacto convosco para realizar unha valoración psicopedagóxica do voso fillo ou filla
e así poder tomar decisións.

Un bo futuro constrúese entre todos e todas.

As familias cun membro con discapacidade intelectual e/o do desenvolvemento, desempeñan as mesmas funcións que as demais e tentan satisfacer as necesidades de todas as persoas que a forman. A diferenza está en que cada unha destas funcións é máis difícil de cumprir cando a familia conta cun membro con discapacidade intelectual ou do desenvolvemento, debido á maior intensidade de apoios e recursos que necesita.

Adaptarnos ás diferentes situacións coas que nos imos atopando pode ser en ocasións algo difícil e é por iso que como familia podedes pedir apoio, ben sexa para manexar os vosos sentimentos, inquietudes, medos ou para compartir as vosas alegrías, vivencias e experiencias. Plena inclusión conta con grupos de apoio emocional para nais, pais, irmáns e irmás, avós e avoas etc.

Para poder adiantarnos e prepararnos para o futuro é interesante que como familia planifiquédesvos. O futuro é algo no que tedes que pensar entre todos os membros da familia, construíndoo entre todos desde o presente.

En que momento atopádesvos? A importancia de ter un proxecto de vida.

Ter un proxecto de vida é importante para calquera persoa e é por iso que debemos procurar que todos os membros da nosa familia poidan ter o seu, partindo de que cada un de nós ten diferentes metas, capacidades ou necesidades.

É importante visitar distintos centros.
Cando visitedes os centros podedes fixarvos en:
- O compromiso do centro coa diversidade do alumnado.
- Que proxecto educativo ten.
- O número de alumnos.
- Se realizan actividades de participación na comunidade.
- Se está preto do voso domicilio, se está ben comunicado ou hai diferentes opcións de transporte público.
- O persoal co que conta: profesores, profesores de apoio ou especialistas (Pedagoxía terapéutica ou Audición e Linguaxe), número de orientadores etc.
- As experiencias anteriores que tiveron con alumnos/as con NEE.
- Se traballan a sensibilización cara ao alumnado con necesidades diferentes e cara ás súas familias,
a tolerancia e o respecto cara aos demais.
- Que tipo de xornada teñen: continua ou partida.
- Se hai transporte adaptado ou comedor.
- Se as instalacións son accesibles e están adaptadas a nivel físico e cognitivo.
- Se o voso fillo ou filla pode participar nas actividades extraescolares e se contará con apoio para facelo.
- Como podedes asociarvos á Asociación de Nais e Pais (AMPA),
que tipo de actividades organiza, que apoios podedes recibir etc.

Tamén podedes preguntar a outras familias de persoas con discapacidade ou informarvos en:
- A Consellería de Educación.
- O Equipo de Atención Temperá.
- Os Servizos de orientación educativa.
- Escolas infantís .
Podedes solicitar praza para o voso fillo ou filla no centro que elixades, dentro da modalidade educativa
que se reflicta no ditame da escolarización.
Se ten necesidades educativas especiais é a comisión de escolarización a que determina o centro,
tendo en conta os apoios que require, o número de alumnado con necesidades educativas matriculado e outras circunstancias.

Planificar é construír o futuro é imaxinar e visibilizar como nos gustaría que fose nosa vida e organizar os pasos que daremos para conseguilo.
Planificar:
- Axuda a prepararnos emocionalmente para os cambios do futuro e achéganos seguridade e confianza.
- Reduce o estrés da familia e axuda a vivir mellor o presente.
- Facilita descubrir apoios e oportunidades (que papel poden ter as persoas que viven preto, que servizos
e apoios existen nas organizacións etc.)/ etc.).
- Fai prever os pasos que podemos dar para construír o futuro que desexamos para a persoa con discapacidade e para o resto da familia.
Planificar en familia implica:
- Acordar xuntos como queremos que sexa a nosa vida, como imos apoiar ao noso familiar con discapacidade e cal vai ser o noso papel e o doutros familiares.
- Dedicar tempo a falar sobre os desexos de todos os membros da familia, con especial sensibilidade cara á persoa con discapacidade.

Algúns consellos para planificar o futuro en familia:
- Busca información sobre recursos ou servizos dispoñibles na túa comunidade autónoma.
- Podes falar connosco, coa traballadora social do teu centro de saúde, concello ou asociación ou falar con outras familias que pasasen por unha situación similar á vosa.
- Non deixes de lado o teu propio futuro, necesidades, expectativas e metas persoais.
- Busca tempo para ti, para coidarte, gozar e descansar.
Facelo axudarache a reactivarche e sentirche mellor.
- Podes contar con apoio de servizos de conciliación ou compartir experiencias e apoio doutros familiares
(pais, nais, irmáns e irmás, avós e avoas…).
- Tes un papel protagonista no desenvolvemento das capacidades do teu fillo ou filla.
- Anímalle e apóialle para que tome decisións, por pequenas que sexan, e faille partícipe dos plans familiares.
- Comparte as responsabilidades e as tarefas familiares porque a sobrecarga non é unha boa aliada.
- Podes compartir os teus sentimentos, inquietudes e desexos con outras persoas.

É importante que coñezades o plan de apoios do voso fillo ou filla.
-O profesorado adapta o seu contido ás necesidades de cada estudante?
-Prímase a comprensión do alumnado a través de diferente modos de comprensión?
- Hai un compromiso co ritmo de avance de cada estudante?
-Facilítase a relación e colaboración entre nenos e nenas?
Se non participastes na elaboración do plan, podedes consultarlle ao orientador ou orientadora do centro por el.
Tedes dereito a:
- Coñecer as horas específicas de apoio que ten.
- Estar informado sobre o seguimento do titor/a e dos especialistas (p.e.: PT e Ao)/Ao).
- Saber se vai saír da aula para recibir apoio.
- Coñecer como van avaliar o seu progreso.
- Que vos expliquen como pode participar a vosa familia para reforzar os apoios da escola.
Etc.

É necesario ter recoñecida a situación de dependencia.
Se o voso fillo ou filla non ten recoñecida a situación de dependencia podedes solicitala.
Se ten recoñecida a dependencia, dependendo do servizo ao que se queira acceder,é necesario realizar unha revisión do PIA (Programa Individual de Atención á Dependencia) a través dos Servizos Sociais.
É recomendable facelo con suficiente antelación para poder acceder á praza cando chegue o momento.
Este trámite tarda máis de 6 meses.
Se non obtén praza pública no centro e servizo desexado, podedes optar por unha praza privada
solicitando unha Prestación Vinculada ao Servizo (PVS). Este prestación financia os gastos do servizo elixido
e varía en función do grao de discapacidade.
A PVS débese entregar no centro ao que asiste.

A modalidade educativa determínase no ditame de escolarización que é un documento oficial con carácter xurídico que:
- Certifica que un neno ou nena presenta NEE.
- Especifica cales son esas NEE.
- Ditamina cales son os recursos humanos e materiais extraordinarios que necesita.
- Propón á administración educativa a modalidade de escolarización máis adecuada.

O ditame de escolarización é o conxunto de dous informes:
- Un Informe Técnico: elaborado por un orientador ou orientadora que avalía as necesidades educativas do alumno e propón onde debe ser escolarizado e que recursos vai necesitar.
- Un informe de inspección educativa facendo a proposta concreta de escolarización.
O ditame de escolarización é competencia dos orientadores.
O informe de avaliación psicopedagóxica e o ditame de escolarización son dous documentos diferentes.
O informe de avaliación psicopedagógicaes o informe que recolle e analiza
toda a información relevante do neno ou nena:a súa historia persoal e escolar, os seus datos médicos,
información do contexto familiar e escolar, o proceso de diagnóstico clínico, se se realizou;
e explica o procedemento para determinar segundo as necesidades educativas dun alumno.

Se non estades de acordo con o ditame de escolarización, podedes presentar un recurso no prazo dun mes desde a recepción da resolución.
Lembrade que tedes dereito a:
- Acudir ás entrevistas.
- Preguntar ao orientador ou orientadora que apoios exponse, que currículo vai seguir o voso fillo ou filla, ou que vantaxes e inconvenientes teñen as opcións que vos expón.
- Achegar información que sexa útil para a súa escolarización.
- Asinar o informe técnico.
- Solicitar unha copia do informe técnico e do ditame de escolarización.
- Solicitar a súa revisión no centro cando o creades necesario.
Achegar datos sobre o voso fillo ou filla: sobre o seu desenvolvemento,
intereses, comunicación, contorna, apoios, relaciones etc.

Unha vez presentada a solicitude, un profesional sociosanitario con formación específica na aplicación
do Baremo de Valoración da Situación de Dependencia (BVD), realizará a valoración no voso domicilio
e terá en conta a saúde do teu fillo ou filla, a contorna no que vive e as axudas técnicas, órtesis (férula, corpiño, persoal etc.)/ etc.) e prótese (de cadeira, de xeonllo, dental etc.)/ etc.) prescritas.
No momento da valoración pódense achegar informes de saúde de especialistas e de atención primaria.
Tamén se poden achegar informes sociais ou doutros profesionais.
Nun prazo máximo de 6 meses recibiredes unha carta coa resolución da situación de dependencia
e o Programa Individual de Atención (PIA).
O PIA é un documento que indica os recursos,servizos ou prestacións económicas asignadas.

A necesidade dos apoios (persoais e materiais) determínase no informe psicopedagóxico.
Os apoios máis habituais son:
- Adaptacións de acceso ao currículo educativo.
- Adaptacións curriculares significativas e non significativas.
- Flexibilización da duración da etapa.
- Programas específicos de reforzo e/o acompañamento.
- Axudas técnicas.
- Apoio especializado de pedagoxía terapéutica.
- Apoio especializado de audición e linguaxe.
- Apoio especializado dun técnico en interpretación
de linguaxe de signos (TILSE).
- Apoio especializado dun técnico sociosanitario.
- Fisioterapia.
No caso do apoio especializado en fisioterapia e do técnico sociosanitario é necesario unha avaliación psicopedagóxica que indique a necesidade do recurso persoal específico.
É o centro educativo o que realiza a petición á Consellería de Educación.

• Información e asesoramento:
Informan sobre temas relacionados coas medidas de apoio, como prestar eses apoios e os servizos que ofrecen.
• Servizos de apoio para o exercicio da capacidade xurídica:
Asesoramento e apoio legal, como apoio para administrar os bens, rendas e patrimonios, ou a comparecencia #ante os xulgados.
• Apoio persoal continuado:
En temas de saúde, relacións sociais, comunicación familiar, trámites, compras, coordinación con profesionais dos centros ou recursos nos que vive e participa a persoa.
• Xestión e administración económica e financeira do patrimonio de cada persoa apoiada:
Inventarios e rendicións de contas, declaracións anuais, pensións, renda e xestión de seguros privados.
• Servizo de planificación da transición do apoio:
Comprométense coa persoa con discapacidade, para que cando a súa familia ou os seus apoios naturais falten, conte cos apoios que necesite.
• Voluntariado:
Promove a participación de persoas voluntarias que cren un vínculo activo e duradeiro no tempo coa persoa con discapacidade.

En ocasións a discapacidade detéctase desde o nacemento, como, por exemplo,
no caso da Síndrome de Down ou a parálise cerebral.
Nestes casos desde o hospital derivaranvos ao Servizo de Atención Temperá
e ao profesional médico especialista correspondente, xeralmente o/a neuropediatra.
Con todo, en moitas ocasións a discapacidade intelectual ou do desenvolvemento,
non se detecta ata o período preescolar ou escolar.
Se detectas un síntoma de alerta no desenvolvemento do teu fillo ou filla,
acode ao seu pediatra se é menor de 14 anos, ou ao seu médico de familia se ten máis de 14 anos.
O pediatra ou médico de atención primaria (ou de familia), derivará ao teu fillo ou filla á consulta médica especialista para realizar o diagnóstico (p.e.: neuropediatra, neuroloxía, …).

A calidade de vida das persoas adultas está moi relacionada co emprego e o desenvolvemento de competencias profesionais,e coa participación social.
O emprego ademais de ser un dereito, é un medio para conseguir unha imaxe máis positiva e útil dun mesmo,
recoñecemento social, optimizar o tempo, pertencer a un grupo social, independencia económica e inclusión social.
Por iso é importante que haxa emprego nunhas condicións que permitan a autonomía e a independencia das persoas con discapacidade.

Cada nena e cada neno evoluciona dun modo diferente; ninguén sabe como vai evolucionar e non sabemos que apoios e servizos vai necesitar. As e os profesionais especializados irán dando orientacións adecuadas en cada momento.

É importante vivir o día a día, gozar da vosa filla ou fillo e colaborar coas e os profesionais que lle atenden.
A maioría das persoas con discapacidade intelectual e do desenvolvemento
poden levar unha vida bastante independente se contan con apoio.
O nivel de apoio é diferente para cada persoa, por exemplo, unha persoa pode necesitar apoio puntual
para facer unha xestión ou conseguir un traballo ou pode necesitar atención e apoio constante
en todos os aspectos da súa vida.
As persoas con discapacidade intelectual con grandes necesidades de apoio ou discapacidade múltiple
seguramente necesitarán máis atención e apoio en áreas como a mobilidade, o coidado persoal
(asearse, vestirse, comer etc.)/ etc.) ou a comunicación.

En función das necesidades do voso fillo ou filla existen diferentes posibilidades.
Para valorar as opcións e tomar unha decisión podedes:
- Preguntar ao voso fillo ou filla que gustaríalle facer no futuro, en que lle gustaría traballar…
- Sempre que sexa posible a decisión debe tomala el ou ela, co consello da súa familia e as persoas que mellor lle coñecen.
- Reflexionar en familia sobre os seus intereses, capacidades e opcións.
- Consultar a outras persoas que o coñecen ben (familiares, profesionais, amigos e persoas próximas).
- Buscar información sobre as opcións que existen ou coñecedes no voso pobo ou cidade.
- Ter en conta os medios de transporte dispoñibles e valorar as súas posibilidades de uso.
- Desde o centro no que o voso familiar estivo escolarizado, poden facilitarvos información sobre as diferentes opcións educativas, laborais, ocupacionais, asistenciais etc.

Tamén podedes preguntar na nosa federación ou mesmo podedes falar con outras familias de persoas con discapacidade.

Despois da valoración médica ou multidisciplinar daranvos un informe coa diagnose.
Se o diagnose implica discapacidade podedes solicitar o certificado de discapacidade.
Poñer un nome ao que lle pasa ao teu fillo ou filla é un paso adiante, imaxina o diagnóstico como unha chave a diferentes opcións e solucións!
Ao principio recibirás moita información, pero tenta tomalo con calma.
Pregunta todo o que precises, tanto aos profesionais como a outros familiares con fillos con discapacidade.
Ten presente que non todos os casos son iguais, mesmo coa mesma diagnose o desenvolvemento pode variar, tenta non pensar en límites.
Seguramente agora te enfrontes a moitas emocións: medo, incerteza… que son completamente normais.
Para manexalas podes:
- Apoiarte na familia e en seres queridos.
- Quedar con persoas que che fagan sentir ben e escoiten.
- Facer cousas que che gusten.
- Buscar consello noutras familias.
- Buscar información, orientación e asesoramento profesional.
- Na nosa federación podemos orientarte sobre os primeiros pasos a dar.
- Tamén podes pedir cita co traballador social do teu concello, hospital ou centro de saúde de referencia.
- Familiarizarte coa papelada e a organización (podes ter unha caixa, arquivador ou cartafol onde gardar todos os informes, documentación etc.)
Aos poucos descubrirás que hai moitos recursos ao teu alcance para mellorar a vosa calidade de vida familiar.

O primeiro que debes saber é que xa estás no camiño correcto, buscar información é un bo comezo.

O máis importante neste momento é resolver as primeiras dúbidas, así que tentaremos guiarche pola dirección adecuada.

A discapacidade intelectual diagnostícase cando se cumpren 3 criterios:

- Ter un funcionamento intelectual inferior a 70 puntos de Cociente Intelectual, medido por determinadas probas de intelixencia.
- Ter limitacións nas habilidades para adaptarse á vida corrente (linguaxe, mobilidade, aprendizaxe, autocoidado, vida independente), que tamén debe ser medido por determinadas probas e
- Que o anterior prodúzase antes dos 18 anos de vida.

Se sospeitas que un familiar pode ter algunha limitación no seu desenvolvemento, por favor fala co seu pediatra ou médico para que lle realice unha avaliación. Canto máis cedo se detecten os síntomas, máis posibilidades dámoslles aos nosos familiares de alcanzar un desenvolvemento óptimo e estarémoslles brindando a oportunidade dunha inclusión familiar, educativa e social.

Debes saber que este diagnóstico non é unha etiqueta á que haxa que temer, é unha ferramenta que nos vai a axudar a elixir os mellores apoios e estratexias para conseguir que o teu familiar alcance o seu máximo potencial, pois cos apoios adecuados unha persoa con discapacidade intelectual mellora no seu funcionamento e o seu axuste ao contexto social, físico e cultural no que vive.

Se precisas máis información, podes chamarnos ao 981 51 96 50 ou escribirnos a fademga@fademga.org

Prestan apoios ás persoas con discapacidade intelectual ou do desenvolvemento maiores de idade no exercicio da súa capacidade xurídica.
• Responden as demandas de cada persoa con discapacidade exercendo a figura de apoio na toma de decisións que se lles asigne.
Poden ser medidas xurídicas ou voluntarias de apoio.
• Acompañan á persoa con discapacidade no seu proxecto de vida, de maneira personalizada e segundo a súa vontade, desexos e preferencias.
• Orientan e asesoran ás familias e redes de apoio das persoas con discapacidade.

O grao de dependencia pode ser Grao I, Grao II ou Grao III.
- Dependencia moderada (Grao I):
Necesidade de apoio intermitente ou limitado.
Se a persoa necesita apoio polo menos unha vez ao día para realizar certas actividades básicas da vida diaria:
asearse, comer, ir a cómpraa etc.
- Dependencia severa (Grao II):
Necesidade de apoio intermitente extenso.
Se a persoa necesita axuda dúas ou tres veces ao día para realizar varias actividades básicas da vida diaria, pero non necesita o apoio permanente doutra persoa.
- Gran dependencia (Grao III)
Necesidades de apoio xeneralizado.
Se a persoa necesita axuda varias veces ao día ou cando teña unha perda total de autonomía física,
mental, intelectual ou sensorial e necesita o apoio indispensable e continuo doutra persoa.

En cada etapa: infancia, mocidade e vellez, e dependendo das capacidades e necesidades do voso fillo ou filla
existen diferentes opcións e aspectos a ter en conta.
A educación é un servizo comunitario esencial, que debe garantir a igualdade de oportunidades e avanzar na loita contra a discriminación e a desigualdade.
A educación inclusiva é un dereito recollido no artigo 24 da Convención sobre os Dereitos das Persoas con Discapacidade e no Obxectivo 4 dos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible.
Todos os nenos e nenas con discapacidade TEÑEN DEREITO a asistir e a aprender en aulas ordinarias, xunto a nenos e nenas que non teñen discapacidade.
Tamén teñen dereito a recibir todos os apoios que necesiten na escola e a que se realicen as adaptacións necesarias para a súa aprendizaxe.
O noso sistema educativo debe dispoñer dos medios necesarios para que todo o alumnado alcance o máximo desenvolvemento persoal, intelectual, social e emocional: recursos persoais, materiais, metodolóxicos etc.

Actualmente o noso sistema educativo contempla a escolarización do alumnado con necesidades educativas especiais nas diferentes etapas educativas en centros ordinarios e en centros de educación especial.
Para iso, contan con medidas organizativas e curriculares, e programas e servizos específicos
(reforzo, adaptación curricular, aulas de educación especial, Centros de Recursos para a Educación Especial (CRE) etc.)/ etc.).

O emprego é unha das formas máis importantes de conseguir a inclusión das persoas con discapacidade intelectual. Algunhas opcións que ofrecen as federacións e entidades son:

-Itinerarios personalizados e emprego con apoio: Plans pensados para cada persoa para conseguir e manter o seu emprego.
-Emprego público: Traballo en administracións públicas como concellos ou ministerios. 2 de cada 100 prazas deben reservarse a persoas con discapacidade intelectual.
Para conseguilo, colaboramos coas administracións para que adapten a lectura fácil os temarios e os exames.
-Emprego personalizado: É un tipo de emprego pensado para as persoas con discapacidade e máis necesidades de apoio. O emprego personalizado busca os talentos destas persoas e colaborar coas empresas para crear postos de traballo pensando neses talentos.
-Centros de especiais de emprego: Son espazos de traballo remunerado e protexido onde a maioría das persoas que traballan teñen discapacidade.

Tenta facilitar que traballen no mercado ordinario de traballo.

As entidades de apoio
á toma de decisións,
substitúen ás fundacións tutelares.

Son entidades sen ánimo de lucro
que prestan servizos de apoio
ás persoas con discapacidade,
preferentemente discapacidade intelectual
ou do desenvolvemento (PDID),
no exercicio da súa capacidade xurídica,
partindo da súa vontade, desexos e preferencias.

Coñécense como entidades
de apoio á capacidade xurídica.
A capacidade xurídica
é a posibilidade que ten unha persoa
de ser dona dos seus dereitos e obrigacións
sen que ninguén tome decisións por ela.

Esta vontade maniféstase
mediante un poder ou acta notarial,
ou por unha resolución xudicial (sentenza),
segundo a normativa do momento.

Actualmente esta normativa é
a Lei 8/2021,
pola que se reforma
a lexislación civil e procesual
para o apoio ás persoas con discapacidade
no exercicio da súa capacidade xurídica.

Cal é a súa misión?
Proporcionar á persoa con discapacidade,
apoio, protección e defensa
dos seus dereitos e intereses,
acolléndoa, escoitándoa,
respectándoa e acompañándoa
na súa traxectoria vital,
para mellorar a súa calidade de vida
e o fomento da súa autonomía
e inclusión social.

Cando actúan?
Cando a persoa ou a familia
solicita apoio para:
• Valorar e tomar algunhas decisións
que afectan á vida da persoa.
• Exercer os seus dereitos
e as súas obrigacións.
• Protexer e defender
os seus dereitos e intereses.

Que fan as entidades de apoio
á toma de decisións?
• Prestan apoios ás persoas
con discapacidade intelectual ou do desenvolvemento
maiores de idade
no exercicio da súa capacidade xurídica.
• Responden as demandas
de cada persoa con discapacidade
exercendo a figura de apoio
na toma de decisións
que se lles asigne
Poden ser medidas xurídicas
ou voluntarias de apoio.
• Acompañan á persoa con discapacidade
no seu proxecto de vida,
de maneira personalizada
e segundo a súa vontade, desexos e preferencias.
• Orientan e asesoran ás familias
e redes de apoio
das persoas con discapacidade.

Con que servizos contan?
• Información e asesoramento.
Informan sobre temas relacionados
coas medidas de apoio,
como prestar eses apoios
e os servizos que ofrecen.
• Servizos de apoio para o exercicio
da capacidade xurídica.
Asesoramento e apoio legal,
como apoio para administrar
os bens, rendas e patrimonios,
ou a comparecencia #ante os xulgados.
• Apoio persoal continuado.
En temas de saúde, relacións sociais,
comunicación familiar, trámites, compras,
coordinación con profesionais
dos centros ou recursos
nos que vive e participa a persoa.
• Xestión e administración económica e financeira
do patrimonio de cada persoa apoiada.
Inventarios e rendicións de contas,
declaracións anuais, pensións,
renda e xestión de seguros privados.
• Servizo de planificación
da transición do apoio.
Comprométense coa persoa con discapacidade,
para que cando a súa familia
ou os seus apoios naturais falten,
conte cos apoios que necesite.
• Voluntariado.
Promove a participación de persoas voluntarias
que cren un vínculo activo e duradeiro
no tempo coa persoa con discapacidade.

Existen centros ordinarios e centros de educación especial.
De forma xeral proponse a escolarización en centro ordinario
cando as necesidades educativas especiais do voso fillo ou filla
poden ser atendidas cos recursos dos centros ordinarios.

A escolarización pode ser:
- En centro ordinario.
- En centro de educación especial.
- Combinada.
- Escolarización en centro ordinario:
O alumnado con NEE está incluído na aula ordinaria ou nunha aula de educación especial
nalgunha das seguintes opcións:
A tempo completo na aula ordinaria.
En tempos variables na aula ordinaria.
Nunha aula especifica de educación especial a tempo completo
- Escolarización en Centros de Educación Especial:
Son centros nos que se escolariza exclusivamente alumnado con NEE asociadas a discapacidade.
Proporcionan servizos, recursos e medidas non xeneralizables no sistema educativo ordinario (p.e.: fisioterapia, logopedia, actividades adaptadas etc.)/ etc.).
- Escolarización combinada:
Combina a escolarización entre un centro ordinario e un centro ou aula de educación especial,
alternando actividades nun e outro centro.
É unha modalidade de escolarización temporal e revisable